Тиббиёт фанлари бўйича диссертация

Ҳарбий хизматчиларда ҳарбий хизматга яроқсизликнинг тарқалиши ва шаклланишида юрак–қон томир тизими касалликларининг ўрнини клиник-эпидемиологик баҳолаш

МИРСАДИКОВА РАЪНО АХМАДЖАНОВНА Муаллиф · Ҳарбий-тиббий экспертиза йўналиши

Ретроспектив когорта · 1027 ҳолат Проспектив когорта · 239 ҳолат 18–50 ёшли ҳарбий хизматчилар AUC = 0,891

Долзарблик

Муаммонинг долзарблиги

Ҳарбий хизматга яроқлиликни чекловчи сабаблар орасида юрак–қон томир касалликлари етакчи ўринлардан бирини эгаллайди.
Сурункали психоэмоционал зўриқиш, жадал жисмоний машғулотлар ва номунтазам дам олиш ҳарбийларда хавфнинг ноқулай профилини юзага келтиради.
Эксперт қарорларидаги асосий ноаниқлик функционал зўриқишнинг чегара майдонида тўпланади.
Ягона клиник ташхис эмас, балки миокард, томир, гемодинамик ва автоном блокларнинг бирга баҳоланиши қарорни белгилайди.

~31%

ЮҚТК — жаҳонда ўлим сабаблари таркибида

+7,8 п.б.

2014→2024: ноқулай E/F қарорлар улушининг ўсиши

53,7%

барча эксперт қарорлари C тоифасида (чегара зона)

24,4%

ҳолатлар ноқулай E/F ҳудудига ўтади

Мақсад ва вазифалар

Тадқиқот мақсади

Юрак–қон томир тизими касалликлари шароитида ҳарбий хизматга яроқлиликни баҳолашнинг такрорланувчан ва барқарор клиник-эксперт моделини ишлаб чиқиш ва унинг асослилигини текшириш.

1Тузилмани очиш

Ретроспектив когортада эксперт қарорлари, моддалар ва диагностика амалиётининг вақт бўйича динамикасини таҳлил қилиш.

2Детерминантлар

Проспектив текширувда ноқулай оқибатнинг мустақил функционал детерминантларини аниқлаш ва прогностик моделни яратиш.

3Барқарорлик

Расмийлаштирилган моделнинг такрорланувчанлиги ва диагностик контурга сезгирлигини баҳолаш.

Материаллар ва усуллар

Икки босқичли тадқиқот дизайни

I босқич — Ретроспектив

1027

ҳолат · ҲТК эксперт қарорлари архиви · 2014–2024 йй. динамикаси

II босқич — Проспектив

239

ҳолат · тўлиқ клиник-функционал текширув ва верификация

Натижа

4 ўқ

миокардиал · томир · гемодинамик · автоном-электр контур

Текширув усуллари

Эхокардиография (Симпсон, ЧҚОФ, ЧҚЯДҲ/ЯСҲ, GLS)
Брахиоцефал артериялар дуплекс сканерлаши (стеноз, ИМК)
Артериал қон босимининг суткалик мониторинги (АҚБКСМ)
Холтер-ЭКГ ва юрак ритми вариабеллиги (SDNN, RMSSD)
Коронар ангиография (КАГ) — морфологик верификация

Контингент тавсифи (бир хил)

Кўрсаткич	Ретро	Проспектив
Ўртача ёш, йил	38,9±4,2	38,5±4,1
Эркаклар улуши	96,3%	96,7%
Офицерлар	36,1%	38,5%
Хизмат стажи, йил	18,8±4,5	18,6±4,3

3-боб · Ретроспектив таҳлил

Эксперт қарорлари тузилмаси

Яроқлилик тоифаларининг тақсимоти (ретроспектив, n=1027)

C тоифаси — бутун массивнинг марказий чегара майдони (551 ҳолат).
B тоифаси — минимал чеклов зонаси (225 ҳолат).
E + F — ноқулай оқибат ҳудуди (167 + 84 = 251 ҳолат).

B · 21,9%C · 53,7% E · 16,3%F · 8,1%

Ҳар икки ҳолатдан биридан кўпроғи C майдонида қолади; ҳар тўртинчисига яқини ноқулай E/F ҳудудига ўтади.

3-боб · Динамика

Қарор ва диагностика динамикаси (2014→2024)

Ноқулай E/F қарорлар улушининг ўсиши, %

Инструментал текширувлар қамровининг кенгайиши, %

Марказий C майдони сақланган ҳолда B улушининг қисқариши ва E/F ҳиссасининг ортиши — эксперт амалиётининг ички қатъийлиги вақт ўтиши билан кучайганини кўрсатади. Қарор қанчалик ноқулайлашган сари инструментал жадаллик ҳам шунчалик ортди.

4-боб · Проспектив натижалар

Миокардиал ўқ: насос захираси

Чап қоринча отиш фракцияси (ЧҚОФ) тоифалар бўйича, %

ЧҚОФ B→F бўйича 61,7% → 44,8% гача босқичли пасайди.
ЧҚЯДҲ 121→158 мл, ЧҚЯСҲ 47→87 мл — ҳажмий қайта қурилиш.
ЧҚОФ ≤55% — ноқулай зона билан энг кучли боғлиқ белгилардан бири.

×6,08

ЧҚОФ ≤55% бўлганда E/F эҳтимоли ортиши (OR; p<0,0001) · NPV 95,3%

4-боб · Кўп ўқли профиль

Гемодинамик · томир · автоном ўқлар

24-соатлик ўртача САБ, мм сим.уст.

ИМК ≥0,9 мм бўлган ҳолатлар, %

SDNN <90 мс (автоном дисрегуляция), %

Гемодинамик зўриқиш C тоифасининг ичидаёқ оммавий қатлам ҳосил қилиб, E/F ҳудудида деярли универсал белгига айланади. Томир ўзанидаги органик ўзгаришлар (БЦА стенози, ИМК) — ноқулай профилнинг юқори ўзига хосликка эга қисми.

4-боб · Кўп омилли таҳлил

Тўртта мустақил детерминант

Ноқулай E/F оқибати учун тузатилган OR (имкониятлар нисбати)

Ёш, ҳарбий унвон ва хизмат профили — функционал параметрлар ҳисобга олинганда мустақил аҳамиятга эга бўлмади. Ноқулай оқибат марказида айнан ўлчанадиган функционал ва органик контурлар туради.

ЧҚОФ ≤55% — миокардиал ўқ (OR 6,08)
24с САБ ≥130 — гемодинамик юклама (OR 4,78)
БЦА стенози ≥50% — томир ўқи (OR 3,21)
SDNN <90 мс — автоном-электр ўқ (OR 2,37)

Учта детерминант бирга учраганда E/F улуши 60% дан ошади (p<0,001).

4-боб · Прогностик модель

Тўрт ўқли прогностик модель

ROC эгри чизиғи · AUC = 0,891 (95% ДИ 0,838–0,944)

82,4%

Сезгирлик

81,0%

Ўзига хослик

96,2%

Манфий прогн. қиймат

0,884

Ўзаро валидация AUC

Қониқарли калибрлаш (Hosmer–Lemeshow p=0,58), 0,20 эҳтимоллик чегарасида оптимал баланс. Модель ўзаро валидацияда барқарорлигини сақлайди (0,884±0,031) ва қайта мослашиш аломатларини намоён қилмайди.

5–6-боблар · Барқарорлик

Такрорланувчанлик ва келишувчанлик

86,6%

ҳақиқий ва расмийлаштирилган тоифаларнинг тўлиқ мос келиши

95,8%

B–C ва E/F бинар даражасида аниқлик

κ=0,809

тўлиқ шкала бўйича мослик коэффициенти

κ=0,940

вазнли κ — номувофиқликлар чегаравий

Турли вазнли Каппа коэффициентлари

Барча номувофиқлик ҳолатлари фақат қўшни тоифалар билан чекланган — икки поғонали сакрашлар йўқ.
Таянч блоклардан бирортасини чиқариш AUC ни статистик аҳамиятли пасайтиради (ΔAUC −0,051 гача).
Модель хизмат тури, унвон ва ёш бўйича стратификацияда ички бирхилликни сақлади (84,5–90,9%).

Хулосалар

Асосий хулосалар

E/F нохуш хулосаси юрак–қон томир тизимидаги объектив тузилмавий ва функционал бузилишлар биргаликда намоён бўлганда шаклланади.
Ноқулай оқибат тўртта мустақил детерминант билан белгиланади; уларнинг бирикмаси ҳар бир белгининг алоҳида аҳамиятидан устун туради.
Ишлаб чиқилган модель юқори дискриминацияга эга (AUC=0,891) ва ўзаро валидацияда барқарор қолади.

Расмийлаштирилган хулоса 86,6% тўлиқ мослик ва κ=0,809 билан юқори такрорланувчанликка эга.
Минимал етарли диагностик пакет: ЭхоКГ + АҚБКСМ + БЦА дуплекс + Холтер-ЭКГ/HRV.
Илмий янгилик: 18–50 ёшли ҳарбийлар учун ретроспектив тузилма, чегара контурлар, детерминантлар ва қарор матрицаси ягона тизимга бирлаштирилди.

Амалий тавсиялар

Эксперт амалиёти учун тавсиялар

ЧҚОФ — Симпсон усулида миқдорий аниқлаш ва фоизда мажбурий қайд этиш. ≤55% да суткалик юклама ва автоном профил билан қиёслаш зарур.

АҚБКСМ — ҳар қандай ЮҚТК ёки офис АБ ≥140/90 да ўтказиш. 24с САБ ≥130 — функционал зўриқиш белгиси; reverse-dipper'да муросасиз қарор.

БЦА — пилакча ёки ИМК ≥0,9 мм да стенозни миқдорий баҳолаш. ≥50% — органик асос; ≥70% — қатъий чеклов масаласи.

HRV / SDNN — Холтер-ЭКГ бўйича ҳисоблаш. <90 мс — мустақил хавф модификатори; <70 мс — қарорни қатъийлаштириш.

≥2 детерминант — такрорланувчанлик ҳужжатлаштирилмасдан якуний хулоса йўқ. 3 детерминант — E тоифасига ўтказишни кўриб чиқиш.

Баённома — таянч детерминантлар сони ва аниқ қийматлар (ЧҚОФ, 24с САБ, стеноз, SDNN) албатта қайд этилсин; умумий иборалар чиқариб ташлансин.

Иловалар

Текширув усуллари — иллюстрациялар

методика 1 — Клиник-функционал текширув методикаси

методика 3 — Юрак–қон томир тизимини баҳолаш

Тасвирлар диссертациянинг 2-боби — тадқиқот материаллари ва усуллари бўлимидан олинган.

Эътиборингиз учун раҳмат

Юрак–қон томир тизими ва ҳарбий хизматга яроқлиликни баҳолашнинг клиник-эксперт модели

Тарқоқ клиник таассуротлардан → тўрт функционал ўққа таянадиган, такрорланувчан ва барқарор клинико-эксперт тизимга.

МИРСАДИКОВА РАЪНО АХМАДЖАНОВНА

AUC 0,891κ 0,809 86,6% мослик1266 ҳолат